Son illər Azərbaycanda korporativ tədbirlərin dili dəyişib. Bir vaxtlar klassik seminarlar, təqdimatlar və rəsmi çıxışlarla kifayətlənən şirkətlər indi daha çox “transformasiya”, “emosional dayanıqlılıq”, “özünü kəşf”, “healing” kimi anlayışlara üstünlük verir.
Beləcə, bu tendensiyanın son nümunələrindən biri də “Azərlotereya” ASC-nin jurnalistlər üçün təşkil etdiyi son “Kintsugi” transformasiya proqramıdır... Yəqin ki, bu başlanğıcdır və qarşıda “Azərlotereya”nın buna bənzər daha "jurnalist transformasiyası" layihələrinin şahidi olacağıq...

Bizimesr.com xəbər verir ki,  keçirilən tədbirin təqdimatına görə, müxtəlif media qurumlarını təmsil edən xanım jurnalistlər yapon fəlsəfəsinə əsaslanan xüsusi təlimə qatılıblar. Sessiya zamanı kasalar əvvəlcə sındırılıb, daha sonra isə bərpa olunaraq bəzədilib. Bu proses “insanın daxili bütövlüyünü yenidən qurması”, “çətinlikləri gücə çevirməsi” və “emosional sağalma” kimi izah olunub.

Əlbətde, ilk baxışda bu tədbir zərərsiz və hətta yaradıcı görünə bilər. Lakin məsələni daha dərindən analiz etdikdə bir sıra ictimai, etik və peşəkar suallar ortaya çıxmaya bilmir.

“Kintsugi” nədir və niyə populyarlaşıb?
“Kintsugi” Yaponiyada yaranmış sənət növüdür. Sınmış keramika qablar qızıl qarışığı ilə bərpa olunur və çatlar gizlədilmir. Əksinə, həmin çatlar əşyanın tarixinin bir hissəsi kimi nümayiş etdirilir.  Gözəl görünür, maraqlı səslənir... Sındırılmış qabların qızıl qarışıqla bərpası... Bizim misallarla desək, qızıl teştə qan qaytarmaq kimi bir şey... 

Müasir dövrdə bu anlayış artıq sadəcə sənət deyil. O, şəxsi inkişaf industriyasında geniş istifadə olunan psixoloji-metaforik bir modelə çevrilib. Dünyanın müxtəlif yerlərində “Kintsugi workshops”, “healing sessions”, “transformational coaching” kimi layihələr təşkil edilir.
Burada əsas mesaj budur -  İnsan qırıldıqdan sonra daha güclü ola bilər. Bu fikir müəyyən mənada motivasiyaedici olsa da, onun necə və hansı məqsədlə istifadə olunması mühüm məsələdir.  Amma bizim üçün əsas doğuran məqam budur - Niyə jurnalistlər üçün məhz belə təlim? Həmçinin daha bir müzakirə doğuran məsələ tədbirin auditoriyasıdır. 
Adətən jurnalistlər üçün təşkil olunan təlimlərdən aşağıdakı istiqamətlər gözlənilir - Araşdırma jurnalistikası, Media etikası, İinformasiya təhlükəsizliyi, Dezinformasiyaya qarşı mübarizə, Süni intellekt və media, Hüquqi biliklər, Rəqəmsal jurnalistika bacarıqları.
Lakin burada seçilən mövzu peşəkar inkişafdan çox emosional və psixoloji transformasiyaya yönəlib...  Bu isə təbii olaraq ortaya sual çıxarır. Məqsəd medianın peşəkar inkişafıdır, yoxsa jurnalistlərlə emosional bağ qurmaq?

Korporativ PR-ın yeni dili?
Bir daha qeyd edək ki, son illərdə böyük şirkətlər klassik reklam və PR metodlarından daha çox “emosional marketinq”ə üstünlük verirlər. Artıq şirkətlər sadəcə məhsul və ya xidmət təqdim etmir; onlar “dəyərlər”, “hisslər”, “şəxsi inkişaf” və “emosional rifah” satmağa çalışırlar. “Kintsugi” kimi konseptlər də bu strategiyanın bir hissəsidir. 
Belə tədbirlər şirkətlərə daha humanist görünmək, müasir korporativ imic yaratmaq, ictimai simpatiya qazanmaq, media ilə daha yumşaq münasibət qurmaq imkanı verir. Bu baxımdan “Azərlotereya”nın tədbiri sırf psixoloji seminar yox, həm də incə PR aləti kimi qiymətləndirilməlidir. 

Psixologiya ilə psevdopsixologiya arasında görünməz xətt
Bu hələ son deyil və əsas nüans psixoloji anlayışların kommersiyalaşdırılmasıdır. Çünki, müasir dövrdə “travma”, “şəfa”, “transformasiya”, “enerji”, “özünü tapmaq” kimi anlayışlar çox sürətlə populyarlaşır. Problem ondadır ki, bu terminlər bəzən elmi psixologiya ilə qarışdırılır. Halbuki, motivasiya seminarı terapiya  yaşam kouçluğu klinik psixologiya, emosional performans psixi sağlamlıq xidməti deyil. Bu sərhədlər qarışanda insanlar real psixoloji dəstək əvəzinə simvolik və səthi metodlarla kifayətlənə bilirlər.
“Azərlotereya”nın “Qırılmaq gözəldir” mesajının riskləri
“Kintsugi” fəlsəfəsinin əsas ideyası çətinlikləri qəbul etməkdir. Lakin bu yanaşmanın həddindən artıq romantikləşdirilməsi ciddi problemlər yaradır. Çünki, hər travma insanı gücləndirmir, hər ağrı “inkişaf imkanları” deyil.

İnsanlara davamlı şəkildə "sadəcə daxildən dəyiş” mesajı vermək çox hallarda real problemlərin görünməz olmasına gətirib çıxarır. Bu isə xüsusilə iqtisadi və sosial çətinliklərin yüksək olduğu cəmiyyətlərdə daha həssas məsələdir. Azərbaycanda isə psixoloji və motivasiya yönümlü tədbirlərə münasibət son illər daha skeptikləşib. Bunun səbəbi kouçinq bazarının sürətlə böyüməsi,  elmi əsası olmayan “transformasiya” proqramlarının artması, emosional manipulyasiya ittihamları, sosial problemlərin “düşüncə tərzi problemi” kimi təqdim olunmasıdır.
Belə bir fonda böyük maliyyə imkanlarına malik qurumların, Azərlotereya”nın  jurnalistlər üçün qab sındırmaq, emosional boşalma, simvolik sağalma üzərində qurulan proqramlar təşkil etməsi bəzi insanlar tərəfindən reallıqdan uzaq görünür.
Əlbətdə burada əsas məsələ “Kintsugi” fəlsəfəsinin yaxşı və ya pis olması deyil. Əsas olan buidur ki, Azərbaycanda media nümayəndələrinin həqiqətən ehtiyacı olan inkişaf modeli “Kintsugi” dirmi? Çünki jurnalistikanın bu gün qarşılaşdığı əsas problemlər,  iqtisadi problem, peşəkar resurs çatışmazlığı, təhlükəsizlik, hüquqi müdafiə, keyfiyyətli təlim imkanlarının azlığıdır. Belə bir şəraitdə “emosional transformasiya” tədbirlərinin prioritet seçilməsi istər-istəməz müzakirə doğurur. 

“Kintsugi” seminarı ilk baxışda estetik və motivasiyaedici tədbir təsiri bağışlaya bilər. Lakin daha geniş kontekstdə baxdıqda bu hadisə Azərbaycanda korporativ PR, media münasibətləri və psixoloji anlayışların kommersiyalaşdırılması ilə bağlı daha böyük tendensiyanın bir hissəsi kimi görünür.

Bizimesr.com